Wateraccu of thuisbatterij: warmte of stroom opslaan?

Het verschil dat alles bepaalt

Opslag wordt vaak op één getal vergeleken: euro per kWh capaciteit. Dat getal valt gunstig uit voor water, omdat een geïsoleerd vat nu eenmaal goedkoper is dan cellen, omvormer en batterijmanagement. Maar de opgeslagen kWh's zijn niet uitwisselbaar.

• Uit een wateraccu komt warm water. Punt. Je douche, je bad en soms je vloerverwarming hebben er iets aan.
• Uit een thuisbatterij komt stroom, die je in elk stopcontact kwijt kunt: koken, wassen, laden, de warmtepomp.

Zodra je warmwatervraag gedekt is, staat verdere warmteopslag stil terwijl je overschot gewoon weer het net op gaat. Dat plafond is het belangrijkste kenmerk van warmteopslag, en het wordt in vergelijkingen bijna nooit genoemd.

Hoeveel overschot vangt elk op?

Een vuistregel om zelf mee te rekenen: warm water kost ruwweg 1,2 kWh per 100 liter per 10 graden opwarming. Een gezin dat dagelijks 150 liter op ongeveer 50 graden tapt, zet daarmee grofweg 6 tot 8 kWh warmte per dag weg — als je het vat met een elektrisch element vult. Vul je het met een warmtepomp, dan hoef je daarvoor maar een derde aan stroom te leveren, en vang je dus ook minder overschot af.

Dat is meteen de spanning in de keuze: hoe efficiënter je vat gevuld wordt, hoe minder overschot het wegwerkt. Bij veel teruglevering kan een simpel element juist logisch zijn, terwijl datzelfde element bij weinig overschot verspilling is.

Een middelgrote thuisbatterij van 5 tot 10 kWh vangt een vergelijkbare of grotere hoeveelheid op, maar levert die terug als stroom en kan dat elke dag opnieuw, ook buiten het douchemoment om. Bekijk daarvoor hoe een thuisbatterij werkt en hoeveel kWh je nodig hebt.

Vijf routes naast elkaar

Wanneer warmteopslag de logische keuze is

• Je hebt een grote, voorspelbare warmwatervraag: een gezin dat elke dag douchet.
• Je maakt warm water nu met gas of een simpel elektrisch element, dus er valt iets te verbeteren.
• Er is ruimte voor een vat en een installateur die het netjes kan aansluiten.
• Je levert veel terug en betaalt daarvoor terugleverkosten.
• Je wilt een begrijpelijke, onderhoudsarme oplossing zonder elektronica die na tien jaar vervangen moet worden.

Wanneer elektrische opslag logischer is

• Je warmwatervraag is klein — alleenstaand, of je doucht kort.
• Je hebt al een warmtepomp of warmtepompboiler: je warme water is dan al efficiënt geregeld.
• Je wilt overschot gebruiken voor koken, wassen of de auto laden in de avond.
• Je hebt een dynamisch contract en wilt ook op prijsverschillen kunnen sturen; lees dynamisch contract met thuisbatterij.
• Je hebt weinig vloeroppervlak maar wel wandruimte.

De combinatie

In de praktijk sluiten ze elkaar niet uit. Een gangbare volgorde is: eerst meten en sturen, dan warm water uit zon halen, en pas daarna elektrische opslag overwegen als er dan nog structureel overschot overblijft. Die volgorde volgt de kosten: de goedkoopste stap eerst, en elke volgende stap alleen als de vorige het overschot niet opvangt.

Een HEMS is in alle varianten de laag die bepaalt wat wanneer draait. Heb je zowel een vat als een batterij, dan bepaalt het systeem de prioriteit: eerst het vat vullen zolang er zon is, daarna de batterij, of andersom als de weersverwachting daarom vraagt.

Wat we bewust niet zeggen

We noemen geen terugverdientijd en geen jaarlijkse besparing. Die hangen af van je tapgedrag, je dakoriëntatie, je tarieven, je contractvorm en de offerteprijs — vijf variabelen die per huishouden factoren verschillen. Elke aanbieder die zonder die gegevens een bedrag noemt, rekent met aannames die je niet kunt controleren. Vraag altijd om de aannames achter zo'n berekening.